Gdy ojciec traci dziecko… O “Trenach”.

Grafika bez ustawionego tekstu alternatywnego: Jan Kochanowski nad zwłokami Urszulki
By Jan Matejko[1], Domena publiczna, Link

ORSZULI KOCHANOWSKIEJ,
WDZIĘCZNEJ, UCIESZNEJ, NIEPOSPOLITEJ DZIECINIE, KTÓRA,
CNÓT WSZYSTKICH I DZIELNOŚCI PANIEŃSKIEJ POCZĄTKI WIELKIE
POKAZAWSZY, NAGLE, NIEODPOWIEDNIE, W NIEDOSZŁYM WIEKU SWOIM,
Z WIELKIM A NIEZNOŚNYM RODZICÓW SWYCH ŻALEM ZGASŁA
– JAN KOCHANOWSKI, NIEFORTUNNY OCIEC,
SWOJEJ NAMILSZEJ DZIEWCE Z ŁZAMI NAPISAŁ.
NIE MASZ CIĘ, ORSZULO MOJA!

Treny- całość

Tren I

Tren V

Tren VII

Tren VIII

 

I kolejny algorytm 🙂 Dobrze sobie radzicie z samodzielną analizą i interpretacją, gdy macie narzędzie do badania utworu.

Algorytm do analizy trenów

Obowiązuje nas znajomość Trenu I, V, VII i VIII

Zadbaj, aby notatka była przemyślana graficznie Wyodrębnij słowa kluczowe. Wybierz typ notatki (dobrze sprawdzi się tu notatka Cornella, ale też sketchnotka czy mapa myśli). Wykorzystaj boksy, różne czcionki i wielkości liter.

  1. Zapisz w OK zeszycie numer trenu i incipit*.
  2. Przeczytaj uważnie tren.
  3. Przeczytaj objaśnienia/przypisy.
  4. Przeczytaj polecenia od 6-10.
  5. Przeczytaj raz jeszcze tekst trenu, poszukując odpowiedzi na pytania.
  6. Napisz jednym zdaniem, o czym jest tren.
  7. Dorysuj symbol/minirysunek, z którym kojarzy Ci się ten konkretny tren.
  8. Wskaż podmiot liryczny (kto wypowiada się w utworze). Jakie uczucia wyraża podmiot liryczny?
  9. Jakie cechy Urszuli uwydatnia tren?
  10. Jakie nawiązania do antyku znajdujesz w trenie? Poszukaj informacji, które pomogą Ci zrozumieć cel tego nawiązania.
  11. Zbadaj budowę trenu:
  12. Z ilu strof/wersów się składa?
  13. Czy strofy/wersy są równej, czy różnej długości? (przypominam, że długość strofy to liczba wersów, a długość wersu to liczba sylab w jednej linijce);
  14. Czy w utworze są rymy? (utwór rymowany czy utwór biały);
  15. Jeśli są rymy, to określ ich układ (parzyste aabb; przeplatane/krzyżowe abab; okalające abba; nieregularne). Zbadaj rymy ze względu na akcent (męskie- ostatnia sylaba wersu akcentowana; żeńskie- akcent na przedostatnią sylabę wersu).
  16. Wyciągnij wniosek z punktów 12-15: Czy wiersz jest sylabiczny? (wiersz mający równą liczbę sylab, akcent stały pada na przedostatnią sylabę wersu);
  17. Zbadaj język i kompozycję trenu:
  18. Znajdź i wypisz do zeszytu przykłady (jeśli są w utworze):

– zaskakującego Cię archaizmu,

-epitetu,

-metafory,

-porównania

-porównania homeryckiego (zrób ilustrację do porównania)

-apostrofy,

-eufemizmu,

-zdrobnień,

-kontrastu.

W razie trudności skorzystaj ze Słownika terminów literackich.

  • Incipit- początkowe wyrazy lub całe pierwsze zdanie utworu, incipit zapisz w nawiasie kwadratowym

 

Ciekawi Was, jak mógł brzmieć głos Kochanowskiego? Poczytajcie, posłuchajcie tutaj.

O trudnych doświadczeniach po utracie kogoś najbliższego porozmawiamy, analizując wybrane Treny Jana Kochanowskiego.

Wykorzystamy niektóre materiały pomocnicze i ćwiczenia interaktywne z e-podręcznika:

Czy można się pogodzić ze śmiercią dziecka?
Człowiek nie kamień… Filozofia Trenów Jana Kochanowskiego

Od Urszuli do Hanny… Treny Jana Kochanowskiego jako cykl poetycki

Na co będziemy zwracać uwagę?

  • znasz cechy gatunkowe trenu i wyjaśniasz genezę Trenów,
  • konkretyzujesz przy pomocy słowników pojęcia: epitafium, nekrolog, klepsydra, tren,
  • rozumiesz funkcję kontrastu jako osi kompozycji utworu,
  • nazywasz stany emocjonalne podmiotu lirycznego i własne,
  • charakteryzujesz podmiot liryczny i bohaterkę Trenów,
  • wskazujesz środki poetyckie i ich funkcję w omawianych utworach,
  • wskazujesz i wyjaśniasz nawiązania do antyku (mitologii).

A tak o śmierci córki pisał Broniewski.

***Anka

Etapy żałoby w ujęciu psychologicznym.


                                             GRA CZŁOWIEK RENESANSU
Karta do gry                                    CZŁOWIEK RENESANSU
O Mapa myśli (0-6p.)
O Ciekawostki o epoce renesansu (0-5p.)
O Analiza i interpretacja fraszek (0-8p.)
W Każda dodatkowa fraszka +2p.
W Nauczenie się wybranej fraszki na pamięć +3p.
W Napisanie własnej fraszki +2p.
O Samodzielna notatka na temat cech gatunkowych fraszki (po czym rozpoznam fraszkę) (0-3p.)
O Samodzielne notatki na temat Trenów (0-3p. za każdy tren) (0-12p.)
O Charakterystyka Urszuli Kochanowskiej- notatka wizualna w dowolnej formie (0-3p.)
W Słowniczek postaci antycznych z Trenów (0-3.)
W Porównanie wybranego trenu Jana Kochanowskiego i z utworem Stanisława Różewicza “Anka” (0-5p.)
O Recytacja wybranego trenu (0-6p.)
W Opis obrazu Jana Matejki “Jan Kochanowski nad zwłokami Urszulki” zgodnie z kryteriami (0-10p.)

O- zadanie obowiązkowe; W- wyzwanie

Powyżej 47p. –odznaka CZŁOWIEK RENESANSU, zwolnienie ze sprawdzianu z oceną celującą

38-47p. – odznaka ZNAWCA FRASZEK I TRENÓW, zwolnienie ze sprawdzianu z oceną bardzo dobrą

28-37p. – bonus 5 minut z OK. zeszytem na sprawdzianie

22-27p. – bonus 4 minuty z OK. zeszytem na sprawdzianie

co najmniej 15p. – bonus 3 min z OK. zeszytem na sprawdzianie

 

Czy rozpoznasz tren na podstawie cytatów? Sprawdź się!

 

Powtórz przed egzaminem

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.